KHÍ HUYẾT TRONG Y THUẬT PHÒNG BỆNH, CHỮA BỆNH CỦA ĐÔNG Y

2013/05/05 Đăng bởi: admin , Nhận xét(0) , Đọc(7247) Lớn | Vừa | Nhỏ
   Khí huyết một lãnh vực rộng lớn trong y thuật phòng bệnh chữa bệnh của đông y. Khi sanh huyết, khí hành thì huyết hành, khí trệ thì huyết ứ có thê gây nên các chứng bệnh khác nhau, làm phát sinh rất nhiều bệnh tật cho con người. Bởi vậy, Đông y nhấn mạnh: Khí  huyết điều hòa phòng bách bệnh.
   I. KHÍ
   Trước hết, Khí là nói về 2 tạng Tỳ và Phế. Tỳ và phế còn có mối liên hệ tương sinh tạo ra nguồn năng lượng cho con người sinh sống và hoạt động suốt cả cuộc đời, nguồn năng lượng đó Đông y gọi là Khí.
   Khí chỉ cái tinh vi của vật chất của dinh dưỡng sung mãn và lưu thông trong cơ thể, như các "Khí" của ngũ cốc.
   Khí chỉ năng lực hoạt động của tổ chức tạng phủ như : Khí của Ngũ tạng, Khí của Lục phủ, Khí của kinh mạch.
   "Khí" mà nói trên lâm sàng đa số là chỉ cơ năng tạng phủ mất điều hòa đưa đến các bệnh trạng như: "Vị khí bất giáng" thể hiện biến ăn, đầy hơi, trào ngược, nấc cục, đau vùng thượng vị, ụa ói..."Can khí phạm vị" là thể hiện rối loạn tiêu hóa như: đau đầu chóng mặt, đau hai bên hong sườn, hay giận dỗi buồn phiền, bụng dưới đầy căng, mạch huyền, hoặc là đau bụng ợ chua, biếng ăn, đầy bụng, tiêu chảy, có khi đưa đến viêm loát dạ dày...
   Nguồn của khí là do Tỳ Vị tạo nên, Tỳ Vị sung mãn thì khí chất khỏe mạnh, cơ nhục chắc chắn. Tỳ thổ sinh phế Kim, phế là ngọn của Tỳ, Tỳ hư phế nhược, Tỳ thực phế khí mạnh mẽ, da lông săn chắc chẳng bao giờ ho hen cảm lạnh lặt vặt. Đây là điểm quan trọng có ý nghĩa phòng bệnh, chữa bệnh trong y thuật, thuật dưỡng sinh của Đông y.
   Gốc của khí là ở thận dương, mệnh môn hỏa.
   Thận dương tạo ra thân nhiệt cho toàn thân và Khí hóa Tỳ Vị, làm cho Tỳ Vị có đủ năng lượng để tiêu hóa thủy cốc là nguồn sinh khí sinh ra huyết, bởi vậy Đông y nói Tỳ sinh ra huyết là có ý nghĩa như thế.
   Mối quan hệ tương sinh, sinh hóa của Tỳ, Phế, Thận để tạo ra KHÍ HUYẾT của con người.
   Vận dụng KHÍ vào chữa bệnh, phòng bệnh
   1. Những bệnh lý thường gặp thuộc về Khí hư:
   - Huyết áp bình thường hoặc thấp
   - Mệt mỏi vô lực, ngại công việc, thích nằm.
   - Chậm tiêu, trào ngược, phân sống, dễ rối loạn tiêu hóa.
   - Sa bao tử, sa trực tràng, lòi rom, trĩ.
   - Giãn tĩnh mạch chi dưới, phù 2 chân.
   - Dễ cảm, viêm họng, ho, viêm xoang, dị ứng mạn, thiểu hô hấp, mau mệt, khò khè...
   - Tỳ hư đàm thấp, bụng phệ hay khạc nhổ...
   - Phụ nữ khí hư, có huyết trắng dầm dề...
   - Nam giới khí hư: Đau lưng mỏi gối, di tinh, xuất tinh sớm, hoạt tinh..
   - Thường có triệu chứng ngũ uất: Khí uất,  huyết uất, hỏa uất, thực uất, thấp uất.
   - Khí uất: đau hạ sườn phải, dễ cáu giận, ghen, tăng huyết áp, bốc hỏa...
   II. HUYẾT:
   Huyết là một dịch thể hữu hình, là một khí quan có công năng nuôi dưỡng con người. Huyết được sinh ra từ Thận, Thận là tiên thiên chỉ bản của huyết, bởi Thận chủ cốt, cốt sinh tủy, tủy sinh huyết, chủ yếu là các dòng huyết cầu. Huyết cũng được tạo ra bởi Tỳ, Tỳ là hậu thiên chi bản của Huyết, bởi Tỳ chủ sự tiêu hóa và vận hóa, biến các vật chất thien nhiên thành các tinh dịch hấp thu đó vận chuyển lên đến tâm, Phế, rồi lại nhờ tác dụng khí hóa của Phế mà thành. Về công năng của Huyết, ngoài việc nuôi dưỡng thân thể và các tổ chức ra, còn có quan hệ đến các công năng của huyết như: sự trông nhìn của mắt, đi đứng của chân, cầm nắm và các hoạt động của ngón và tay, cảm giác của da đều có quan hệ tới công năng của huyết, mà những công năng này của huyết đều phải nhờ khí đưa đẩy xuống, với điều kiện khí huyết trong tâm huyết quản vận hành bình thường mới có thể phát huy đầy đủ tác dụng của huyết.
   Huyết do hai cơ quan tạng nắm giữ và điều hòa: tạng Can và tạng Tâm.
   1. Tạng Can:
   Can tàng huyết : Can là tạng tràng trữ huyết, có khả năng tàng trữ huyết dịch, lại còn có khả năng điều tiết lượng máu cơ thể khi ở trạng thái nghỉ ngơi hoặc ngủ, thì bộ phận huyết dịch đều chảy về Can tàng trữ lại, khi vận động thì Can huyết lại vận thì tống huyết đến các nơi trong toàn thân, cung cấp theo nhu cầu của các tổ chức. Nếu vì giận dữ mà tổn hại đến Can, có thể ảnh hưởng đến công năng tàng huyết ấy, thậm chí có thể dẫn đến xuất huyết hoặc phát ra các bệnh thuộc loại xuất huyết.
   Đi đôi với Can tàng huyết, Can còn tàng hồn.
   Sách Tố Vấn/ Tuyên minh ngũ khí thiên có câu: "Can tàng chứa hồn". "Hồn" thuộc về hoạt động thần kinh, tinh thần, Can khí sơ tiết điều đạt mà tình chí bình thường gọi là "tàng trữ hồn". Người bị bệnh can mà sinh ra nhiều ác mộng, thần chí bất an, cho nên nói rằng: "hồn không được chứa giữ lại" , "Can tàng hồn" thể hiện thoại động tinh thần với sự liên hệ của tạng khí bên trong cơ thể.
   Can chủ sơ tiết: Chỉ Can có công năng làm: Sơ, tán, tuyên, tiết.
   Có thể thể hiện ở các phương diện sau:
   a) Can có quan hệ tình tự:
   Can khí thì nên thư sướng điều đạt, nếu như vì tình tự bất hảo, thì có thể sản sinh "Can khí uất kết", đây là một thứ bệnh chứng rất thường thấy bởi công năng sơ tiết của Can ảnh hưởng đến.
   b) Can có thể quan hệ với cơ quan tiêu hóa:
   Vận hóa của Tỳ, tác dụng làm tan tinh túy của tỳ khí và sự bài tiết của đởm trấp, đều dựa vào tác dụng sơ tiết của Can.
   c) Can có thể quan hệ với một vài chứng trạng đau nhức nào đó
   "Thống tắc bất thông", Can khí uất trệ có thể ảnh hưởng tới việc sơ thông khí huyết mà sản sinh ra sự đau nhức, như bệnh can thì hông sườn đau, can khí vị khí đau...
   d) Can có quan hệ với kinh nguyệt của đàn bà:
   Tại vì "Can tàng huyết" và lại có quan hệ kinh mạch với tử cung, như sợ tiết của Can mất điều hòa, có thể sinh sản chứng nguyệt kinh không đều v.v...
   2. Tạng Tâm:
   Tâm chủ huyết: Chỉ Tâm chủ quản huyết mạch của toàn thân. Sách Tố Vân/ Nuy luận có nói: "Tâm chủ thân chi huyết mạch" (Tâm chủ quản về huyết mạch toàn thân), Tố Vân/ Lục tiết tạng tượng luận có chép: "Tâm giã ... kỳ sung tại huyết mạch". thuyết minh công năng của tâm với huyết mạch có sự liên hệ không thể tách rời. Tâm chủ trì các động lực của sự vận hành huyết dịch, mạch quản là đường lưu thông để huyết dịch vận hành. Sự quan hệ hỗ tương giữa tâm với huyết mạch, chủ yếu là thể hiện ở sự dãn đạo dinh vệ và huyết dịch tuần hoàn.
   Những biểu hiện bệnh lý của huyết
   - Ứ huyết là chứng thường thấy  biểu hiện tuần hoàn khí huyết kém, hay đau nhức mỏi toàn thân, có nhiều lúc đau nhức chỗ này chỗ kia trong cơ thể, nhất là các đầu chi. Da mặt, có thể có hiện tượng ứ huyết, da khô ráp, bong tróc như vẩy cóc, dễ bầm tím khi đụng chạm mạnh, thậm chí ứ huyết loang lỗ, da sần sùi vón cục, nổi hạch, nghiêm trọng hơn xuất hiện chảy máu. Nếu tuần hoàn khi huyết kém ở phần trên cổ, đầu mặt, tai, mũi, họng thì có hiện tượng ù tai (ve kêu, dế gấy rồ rồ trong tai), chóng mặt (sóng dơn trong đầu làm mất thăng bằng đi đứng, té ngã), đột quỵ v.v...Ở người cao tuổi hay quên, đi không biết lối về nhà... Ở phụ nữ thường rối loạn kinh nguyệt, bế kinh, thống kinh, thiểu kinh, sẩy thai, thậm chí hiếm muộn ...
   - Suy tủy thiếu máu: 3 dòng huyết cầu đều giảm, nặng có xuất huyết dưới da...
   - Nhồi máu cơ tim, nhồi máu não ...
   Cuộc sống hiện tại có những mảng tiêu cực do biến đổi khí hậu thấp nhiệt, môi trường ô nhiễm, hóa dược sử dụng tràn lan, thực phẩm nhiễm dơ, lạm dụng rượu bia, tiêu khiển thuốc lá...làm cho sức khỏe con người bị tàn phá dữ dội. Sức khỏe và phẩm giá con người bị coi rẻ đã tạo ra biết bao cú sốc tình chí, "khẩu bất khoái, ngọa bất yên"...làm cho hiện tượng tuần hoàn khí huyết của con người bị rối loạn, ngưng trệ, phát sinh nhiều bệnh tật hiêm ác.
   Để tuần hoàn khí huyết theo dòng chảy tự nhiên, cân bằng trong cơ thể, con người ngày nay rất cần tăng cường hoạt động thể lực thích hợp, tu dưỡng tình chí lấy thiện nhân làm gốc. Khổng Tử viết "nhân chi sơ tánh bản thiện".
   Biện chứng luận trị chữa chứng khí huyết bất thông theo Đông Y là rất có hiệu quả, mau lẹ, bền bỉ...Đó là những gì mà đông y trải nghiệm từ thực tiễn lâm sàng và trình bày trong bản y văn độc đáo này.
www.dongduoc.net
Chia sẻ bài viết cho bạn bè:
  • Đăng lên ZingMe
  • Đăng Lên Facebook
  • Đăng Lên Twitter
  • LinkedIn
  • Đăng lên ZingMe
  • Đăng Lên Google Buzz
  • Đăng Lên FriendFeed
  • Đăng Lên Reddit
  • Đăng Lên MySpace
  • Đăng Lên Yahoo! Bookmarks
  • Đăng Lên Digg
  • Đăng Lên Yahoo Buzz
  • Đăng Lên Baidu
Viết nhận xét

Tên gọi

Địa chỉ web

Email

HTML code BBcode Mặt cười Ẩn giấu Hãy nhớ [Đăng nhập] [Đăng ký]
               
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot
emotemotemotemotemot

Bạn muốn hình đại diện hiển thị ngay bên cạnh lời bình luận của bạn không?
Gravatar là gì? Avatar hình đại diện toàn cầu, bạn đã có avatar chưa? click đăng ký ngay!
Hãy tham gia vào Gravatar và thiết lập hình đại diện hoàn toàn miễn phí!
TÌNH HÌNH WEBSITE

Thống kê Online trên website.

Hiện có 6 người đang online
(0 thành viên và 6 khách)

Tổng quan tình hình trên DONGDUOC.NET

Số lượt khách 699548
Khách hôm nay 157
Số bài 543
Số nhận xét 141
Số trích dẫn 0
Thành viên 57
Số có mặt 6